De Ware bestaat (misschien) niet – en dat is oké

Single is de norm aan het worden

Het aantal singles is de afgelopen decennia geëxplodeerd. Begin 2024 telde Nederland 3,3 miljoen eenpersoonshuishoudens. In Amsterdam, Utrecht en Groningen is in je eentje wonen zelfs bijna de norm. En toch worden singles maar al te vaak neergezet als de uitzondering. In je uppie op vakantie? Dan betaal je 'toeslag'. Zonder partner een hypotheek afsluiten? Succes met je solo-inkomen. Zelfs in de supermarkt zijn er nauwelijks porties te vinden voor één persoon: alles wat enigszins betaalbaar is, is familieformaat of tweepersoons. Dat wringt, zeker als je bedenkt dat het CBS voorspelt dat in 2070 bijna de helft (!) van alle huishoudens uit één persoon zal bestaan.

Ook al worden singles nog steeds vaak beschouwd als 'bijzonder', het is allang geen alternatieve levensvorm meer. Sterker nog: single is de norm aan het worden. Een memo die de maatschappij nog niet lijkt te hebben ontvangen, wat in de praktijk betekent dat je als single niet alleen je eigen huur ophoest en belastingvoordeel misloopt, maar ook voortdurend moet uitleggen dat je niet op iets of iemand zit te wachten. Dat je single bestaan geen 'tussenfase' is. Dat je leven niet op pauze staat tot 'De Ware' opduikt. Want ook al laten de statistieken iets heel anders zien, we blijven collectief vasthouden aan het sprookje van de partner die je aanvult, afmaakt, optilt – tor de dood ons scheidt.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Levenslang (on)geluk

Natuurlijk zijn er ook mensen bij wie dat sprookje – tegen alle trends in – wel werkelijkheid lijkt te zijn. Zoals journalist en schrijver Barbara van Beukering, die al 36 jaar samen is met dezelfde man. Ze wordt er geregeld op aangesproken, vertelt ze. Alsof haar huwelijk niet alleen iets zeldzaams is, maar ook iets bewonderenswaardigs. "Ik voelde me op een gegeven moment de laatste der Mohikanen", vertelt ze. "Iedereen om me heen is gescheiden of opnieuw begonnen. Ik dacht: waarom zijn wij eigenlijk altijd bij elkaar gebleven? Mensen doen vaak alsof ik de hoofdprijs heb gewonnen. Alsof een langdurig huwelijk per definitie een succesverhaal is. Maar klopt dat eigenlijk wel?"

Van Beukering begon zich af te vragen of ze inderdaad ‘gewoon’ mazzel had gehad. Of was ze met de jaren misschien minder gaan eisen van wat een relatie moet zijn? "Ik zag ook wat het met mijn kinderen deed", zegt ze. "Jarenlang dacht ik dat mijn geslaagde, langdurige huwelijk met hun vader het mooiste voorbeeld was dat ik hen als moeder kon meegeven,
maar zij groeiden daardoor op met het idee dat een liefde pas is geslaagd als die levenslang duurt. Wat als dat voor hen niet werkt? Wat als dat ideaal hen ongelukkig maakt? In hun eigen levens maakten zij heel andere dingen mee dan ze van hun ouders kenden, waardoor ze dachten: dat ligt aan mij, ik ben mislukt."

Het zette Van Beukering aan het denken. Niet alleen over haar eigen relatie, maar vooral over het grotere verhaal eromheen: het hardnekkige idee dat een liefde pas meetelt als je samen oud wordt. Wat doet dat beeld met ons, vroeg ze zich af. Wat doet het met de generatie van haar kinderen, die opgroeit in een totaal andere wereld, maar nog altijd langs dezelfde meetlat van decennia geleden wordt gelegd? Het was de aanleiding voor haar boek Levenslange liefde – sprookjes bestaan niet, waarin ze onderzoekt waarom we zo blijven vasthouden aan het romantische ideaal van ‘De Ware’. Maakt dat verlangen ons gelukkig? Of werkt het juist onzekerheid en teleurstelling in de hand?

Bekijk ook

De perfecte partner: hoe ontdek je wie echt bij je past? | Marie Claire

Op apps, in de sportschool of tijdens speciale borrels kun je als single genoeg mensen leren kennen, maar hoe ontdek je wie echt bij jou past?

De Ware

Voor haar boek sprak Van Beukering met relatietherapeuten, psychologen, filosofen en haar eigen kinderen. Wat ze van hen terughoorde, was opvallend eensgezind: het klassieke ideaal van een levenslange relatie is a) moeilijk vol te houden en b) iets wat ons vaak ongelukkiger maakt dan we willen toegeven. "Dat we toch blijven geloven in het idee van één grote liefde, is omdat we daarmee zijn opgegroeid", zegt Van Beukering. "Kijk maar naar Disneyfilms, sprookjes en romcoms. Het zit in ons systeem om te denken dat er uiteindelijk iemand komt die je écht snapt. Maar hoeveel mensen worden er nu echt begrepen, dag in dag uit, jaar in jaar uit, in een leven dat voortdurend verandert?"

De meeste relaties lopen volgens Van Beukering niet stuk op gebrek aan liefde, maar op de veranderlijkheid van het leven zelf. Op persoonlijke groei die niet synchroon loopt. Op vermoeidheid. Op routines. Op een ander willen zijn dan je vijf jaar geleden was en een partner die dat niet kan bijbenen. Haar conclusie? "Misschien is het tijd dat we stoppen met denken dat we moeten passen in één levenslang script. Er is niet één liefdesvorm die voor iedereen het hele leven lang werkt. En dat hoeft ook helemaal niet. Dat is naar mijn idee de les die we moeten doorgeven aan onze kinderen en de generaties na hen: niet hoelang iets duurt is wat telt, maar wat het je brengt zolang het er is."

De boodschap van Van Beukering, dat liefde in vele vormen bestaat en niet altijd levenslang hoeft te duren, vindt weerklank bij Lizzy van Hees en Emma de Thouars, die het ideaal van ‘De Ware’ niet per se verwerpen, maar in hun boek Single en de populaire podcast Steeds meer singles wel bevragen. Ze zijn allebei lang single geweest – bewust, soms met twijfel, soms vol overtuiging – en voelden hoe weinig ruimte daar in ons ogenschijnlijk progressieve land voor is. "Je wordt gezien als tussenpersoon in je eigen leven, alsof je op een bankje zit te wachten tot iemand je komt halen", zegt Van Hees, die tot haar verbazing werd gefeliciteerd toen ze een tijdje terug weer een relatie kreeg.

Het kan ook anders

"Het voelt alsof je leven pas begint zodra je het met iemand deelt", zegt De Thouars. "Dat alles waar je trots op bent – een huis, carrière, vriendschappen – net iets minder waard is als je het in je eentje doet. Zelfs als je oprecht gelukkig bent krijg je nog te horen: ‘Maar je bent zo’n leuke vrouw, hoe kan het dat je nog niemand hebt?’ Alsof je mislukt bent zonder relatiestatus. Ik vind dat niet alleen irritant, het werkt ook beperkend. Hypotheken zijn moeilijker rond te krijgen als je alleen bent, erfbelasting is oneerlijker geregeld, je mag als goede vriend of vriendin niet zomaar mee naar de spoedeisende hulp. Alles is gebouwd op het traditionele gezinsmodel, met één voordeur en twee inkomens" Een mooi voorbeeld van hoe het ook anders kan, is Scandinavië. Daar wordt niet alleen erkend dat steeds meer mensen alleen wonen, er wordt ook echt over meegedacht.

"Ze denken daar vooruit", zegt Van Hees. "Er wordt gekeken naar nieuwe woonvormen voor alleenstaanden boven de 35. Mensen die niet met huisgenoten willen wonen, maar ook niet alles alleen willen doen. Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan wat kleinere woningen waar je de tuin of de keuken met andere mensen deelt. Maar je ziet het daar ook terug in de publieke ruimte. De beleidsmakers vragen zich af: hoe zorgen we dat mensen elkaar tegenkomen, ook als ze geen partner of gezin hebben?"

In Nederland zijn parken en pleinen vooral ingericht op snelheid: lopen, fietsen, niet te lang blijven hangen, hup weer door. "In Scandinavische steden zie je veel meer plekken waar je gewoon even mag blijven, zonder dat je meteen iets te eten of drinken hoeft te bestellen", zegt Van Hees. "Gewoon een bankje of een ontmoetingsplek zonder specifiek doel. Dat klinkt simpel, maar als je in je eentje woont, kan zoiets echt het verschil maken. In Nederland zouden we ook best iets minder mogen denken in gezinswoningen met voortuintjes en iets meer in: hoe willen mensen leven? Alleen, samen, tijdelijk, wisselend? Maak daar als maatschappij ruimte voor, letterlijk."

Zet zelf de lijnen uit

Zolang het systeem in Nederland nog te wensen overlaat, zul je als single zelf de lijnen moeten uitzetten. Dat begint volgens Van Hees en De Thouars met accepteren dat je leven goed is zoals het is. "Stel niets uit omdat er misschien ooit een relatie komt", zegt De Thouars. "Koop nu dat huis, maak die reis. Richt je leven in zodat het voor jou klopt. Je hoeft het niet alleen te doen, maar doe het wel op je eigen manier. Richt je niet op die ene Grote Liefde, maar investeer in een netwerk van mensen die je zien, horen en dragen. In ons boek noemen we dat de kracht van microsociaal contact: de buurvrouw die even je planten water geeft, de vaste barman die je naam kent." Het zijn allemaal volwaardige relaties, net zoals co-ouderschap zonder romantiek, vriendschap met diepe intimiteit of een latrelatie. "En toch zit in ons achterhoofd dat alleen een liefdesrelatie die begint en nooit meer eindigt écht waardevol is», zegt Van Beukering. Dat is volgens haar jammer, want er is zoveel meer mogelijk dan we als kind voorgeschoteld kregen. "Liefde hoeft niet altijd groots, definitief of levenslang te zijn", zegt ze. "Soms is het er even en verandert het daarna in iets anders. Het telt allemaal, zolang het past bij jou, nu. Zolang je eerlijk kijkt naar wat jij nodig hebt."
Haar advies: laten we de liefde – en onszelf – niet meer afmeten aan een vorm, maar aan wat het ons brengt. Doe je mee?