Waarom onze obsessie met slaap ons juist wakker houdt

Waarom we ineens massaal geobsedeerd zijn door slaap

Het lijkt alsof de hele wereld zich ineens bewust is geworden van het belang van slaap. Wat vroeger werd gezien als het domein van luie tieners, wordt nu beschouwd als essentieel en heilzaam. Niet alleen artsen in gespecialiseerde klinieken houden zich bezig met het onderwerp 'slaaphygiëne', maar ook de welnesswereld is ervan in de ban.

Op socail media gonst het van de 'sleepmaxxing'-tips over hoe je het meeste uit je slaap haalt. Slaap is een hot topic onder twintigers, dertigers, (jonge) ouders en op kantoor. Krijgen we genoeg slaap? Te veel slaap? Hoe vaak worden we 's nachts wakker? Slaap boeit. Zo veel dat er er bijna continu aan denken.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

De druk om goed te slapen houdt ons soms juist wakker

"De Westerse samenleving heeft de impact van slaap op elk aspect van onze gezondheid onderschat en jarenlang verwaarloosd", aldus Dr. Guy Leschziner, een in Londen gevestigde neuroloog en slaaparts, en auteur van The secret world of sleep. "Er is steeds meer bewijs dat slaap cruciaal is voor het reguleren van onze fysieke, psychologische en neurologische gezondheid."

Je hebt geen slaapwetenschapper nodig om te begrijpen dat slaap een uitdaging is geworden in de wereld van nu. Denk aan eindeloze to-dolijsten, vervaging van grenzen tussen werk en privé door het vele thuiswerken, jonge kinderen, vermoeidheid door overmatig schermgebruik en de constante druk om alles (online) bij te houden. Technologie is bedoeld om onze leven makkelijker te maken, maar, zegt Leschziner, "het heeft ook een fundamentele invloed op onze slaapgewoontes en zélfs op hoe we de slaapkamer inrichten. Wakkere activiteiten zijn de slaapkamer ingeslopen, op momenten waarop we eigenlijk zouden moeten ontspannen en ons zouden moeten voorbereiden op de nacht." Hij voegt eraan toe dat gezondheidsproblemen zoals obesitas er ook toe hebben geleid dat aandoeningen als slaapapneu zijn toegenomen. Kortom: veranderingen in onze lifestyle houden ons – letterlijk – wakker.

De opkomst van ‘orthosomnia’: slaapproblemen door je slaaptracker

Het voordeel van onze nieuwe kennis over slaap is dat meer mensen hulp zoeken. Maar aan de andere kant leidt al die kennis ook tot angst, waardoor sommige mensen "nog meer geobsedeerd zijn door hun slaap dan anders", zegt Leschziner. Er is zelfs een nieuwe stoornis door ontstaan: orthosomnia, het fenomeen waarbij mensen zichzelf diagnostiseren met allerlei slaapproblemen, puur gebaseerd op gegevens van sleep trackers.

Die trackers maken deel uit van de groeiende slaapoptimalisatie-industrie, die reikt van slaapmiddelen tot neussprays, en van apparaten die snurken stoppen tot ‘neusdilatatoren’ voor een betere luchtstroom. Maar feit blijft dat slaap een natuurlijk proces is. En zoals Leschziner bevestigt: slaap kun je niet afdwingen.

Waarom acht uur slaap niet voor iedereen werkt

In tegenstelling tot wat je vaak hoort, zegt Leschziner dat er – helaas – geen magisch benodigd aantal uren slaap bestaat voor een goede nachtrust. Hoeveel slaap je nodig hebt is afhankelijk van verschillende factoren; je leeftijd, je genen, de kwaliteit van je slaap. "Ik zie mensen die 10, 11, 12 uur per nacht in bed liggen en toch wakker worden zonder uitgerust gevoel, omdat de kwaliteit van hun slaap laag is", legt hij uit. "Als je acht uur per nacht slaapt maar tussendoor constant wakker wordt, word je alsnog niet uitgerust wakker."

Het effect van hormonen op je slaapkwaliteit

Hormonale schommelingen kunnen de slaapkwaliteit ook nog beïnvloeden, dat kan waarschijnlijk iedere vrouw beamen. "Veel vrouwen zeggen dat ze in de dagen voor hun menstruatie iets slechter slapen", zegt Leschziner. "En omdat een plotselinge daling van hormoonniveaus ook psychische effecten kan hebben, merken vrouwen tijdens de perimenopauze ook verandering in hun slaap. En wat te denken van opvliegers."

Wat wél helpt voor een betere nachtrust

Gelukkig zijn er wel degelijk dingen die je kunt doen om een optimale nachtrust te bevorderen. Maar wat werkt is voor iedereen anders. "Ga in elk geval elke dag op dezelfde tijd naar bed en sta op dezelfde tijd op" dat is heel belangrijk, zegt Leschziner. "Het zorgt ervoor dat je je bij het wakker worden fris voelt, overdag alert bent en ’s avonds fysiek klaar bent om op je gebruikelijke tijd te gaan slapen."

En accepteer dat af en toe een slechte nacht bij het leven hoort, dat het een normale reactie is op bijvoorbeeld stress. "Zelfs de beste slaper ter wereld zal op een bepaald moment in zijn of haar leven nachten hebben waarin de slaapkwaliteit minder is", zegt hij. "Dat betekent dus niet meteen dat je een slaapprobleem hebt."