Vastgeroest in je baan? Zo maak je van je werkdag een nieuw avontuur

Denk je dat jíj een hekel hebt aan je werk? Lees dan eens de debuutroman Ontevreden door de Spaanse Beatriz Serrano. Antiheld Marisa hoopt elke dag op weg naar het reclamebureau waar ze head of creative strategy is – wat ze een belachelijke titel vindt – dat ze wordt geschept door een auto. Dan kan ze lekker thuis in bed liggen én krijgt ze doorbetaald. Werken doet ze sowieso al zo min mogelijk; nieuwe ideeën pikt ze uit de proefopdrachten van potentiële stagiaires en ze probeert met heel wat Lorazepam (hallo White lotus-vibe) en YouTube-filmpjes de dag door te komen. Het is smullen van de donkere gedachtes van Marisa. Het boek is heerlijk chagrijnig en daardoor intens grappig, ook omdat Marisa soms pijnlijk gelijk heeft in haar observaties over het kantoorleven.

Vraagt niet elk mens zich weleens af wat iedereen toch druk staat te doen over de meest onbenullige zaken? Al is het niet alleen haar bullshitjob die ze haat, maar het feit dat ze überhaupt moet werken. Bij Marisa moet je dus niet zijn voor tips om je werk leuker te maken – tenzij je je collega’s stiekem wat verdovends toe wilt dienen.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

'Avontuur gaat over uitdagingen aangaan: precies wat je moet doen als je wilt loskomen van een baan die niet meer past'

Begin met job crafting

Gelukkiger zijn er ook manieren om je werkplezier terug te vinden die minder destructief zijn. Die tips lees je in het boek Expeditie werk door Brigitte Ars. Ars heeft een passie voor avontuur en avontuurlijk leven – ze werkte jarenlang als correspondent in Azië en Afrika – en richtte de Avontuurlijk leven-podcast en de Avontuur Academy op. Ars: "Mijn boek gaat niet zozeer over werkplezier, maar over werkavontuur. Avontuur gaat namelijk over uitdagingen aangaan en dat is precies wat je moet doen als je los wilt komen van een baan die niet meer past en wilt ontdekken wat wél bij je past. Dat kan superoncomfortabel voelen, zeker als je vastgeroest zit. Maar de enige manier om dingen te veranderen, is uit die comfortzone stappen. Als je werk ziet als een expeditie, dan ligt er elke dag een nieuw pad om te verkennen."

Ze raadt aan laagdrempelig te beginnen met job crafting. Ars: "Je past dan actief en bewust je werk aan zodat het beter aansluit bij jouw talenten, interesses, waarden en behoeften. Het is een manier om je werk meer eigen te maken – zelfs als je formele functie ongewijzigd blijft."

Voor wie maak ik het verschil?

Je kunt op drie vlakken jobcraften. Zo is er taakcrafting, waarbij je verandert wat je doet of hoeveel tijd je eraan besteedt. Ars: "Wie women empowerment heel belangrijk vindt, kan een vrouwennetwerk binnen het bedrijf oprichten. Als je gepassioneerd bent over duurzaamheid, kun je onderzoeken hoe daar op de werkvloer mee wordt omgegaan. Vind je het leuk om nieuwe mensen in te werken, dan kun je zorgen dat jij daar meer tijd voor mag nemen. Maak sowieso een lijstje met energievreters en energiegevers en probeer daar minder of meer tijd aan te besteden."

Bij relatiecrafting verander je met wie je werkt of hoe je relaties opbouwt. Ars: "Werk samen met collega’s die je inspireren of uitdagen. Ga bijvoorbeeld eens in gesprek met mensen van een heel andere afdeling, wellicht kunnen ze jouw zienswijze heel goed gebruiken of jij die van hen. Of sluit je aan bij projectgroepen, kennissessies of informele netwerken."

Tot slot is er cognitieve crafting, waarbij je de manier waarop je naar je werk kijkt verandert. Ars: "Een schoonmaker in een ziekenhuis maakt niet alleen schoon, maar zorgt dat patiënten in een prettige omgeving verblijven. Kijk dus niet alleen naar wat je doet, maar naar de betekenis erachter. Vraag je af: voor wie maak ik verschil?"

Je werkleven avontuurlijker inrichten kun je zo gek maken als je zelf wilt. Ars: "Niet alles hoeft groots of wild te zijn. Het zit juist vaak in kleine keuzes: jezelf een nieuwe rol geven in een project, een persoonlijk leerdoel verbinden aan een alledaagse taak of een werkdag inrichten alsof het een mini-expeditie is. Maar je kunt het ook wat grootser aanpakken en elk kwartaal een week op een andere plek in de wereld werken. Ook leuk is binnen je organisatie een grote ontdekkingstocht starten naar waar jouw talent het meest tot zijn recht komt. Of jezelf elk kwartaal een nieuw werkdoel stellen dat nét buiten je comfortzone ligt."

Zonder ook maar iets aan je takenpakket te veranderen, kun je van je huidige baan dus een avontuur maken. Ars: "Dat begint allemaal met je mindset. Je hoeft je baan niet te veranderen – je verandert je manier van denken en beleven. Een simpele manier is met meer speelsheid, humor en lichtheid naar je werk te kijken. We nemen onszelf vaak zó serieus op ons werk, terwijl onderzoek laat zien dat speelsheid op de werkvloer samenhangt met meer werktevredenheid, een groter probleemoplossend vermogen en meer creativiteit en innovatie. Organiseer dus eens een brainstorm in spelvorm om nieuwe ideeën op te wekken of organiseer een heidag en ga dan écht op een picknickkleed op de hei zitten."

Ga op nano-avontuur

Daarnaast introduceert Ars het idee van nano-avonturen: ‘wilde’ momentjes die je werkdag doorbreken. Ars: "Dit zijn kleine dingen die je nét even anders doet dan normaal. Routine is het tegenovergestelde van avontuur en juist die mini-afwijkingen kunnen verfrissend zijn. Geef eindelijk dat compliment aan een collega. Verzin een challenge voor jezelf: hier ga ik me minder van aantrekken vandaag of zo veel nieuwe mensen wil ik vandaag spreken. Start een boekenclub met collega’s. Spreek af dat de telefoon een middag verboden is, gewoon om te zien wat er dan ontstaat. Of vervang je smartphone door een notitieboek of schetsboek. Speel in de pauze een bordspel met collega’s. Zulke kleine acties onderbreken de automatische piloot, geven energie en versterken je gevoel van regie en plezier."

Te jong? Frisse blik!

Ars begrijpt ook dat er mensen zijn die denken: hell no, ik heb überhaupt geen zin om meer tijd of energie in mijn werk te steken. "Dan kun je natuurlijk iets anders zoeken, zelf iets opzetten of tijdelijk afstand nemen met een sabbatical. Het is belangrijk jezelf regelmatig serieus af te vragen: vind ik mijn werk eigenlijk nog leuk of zit ik vooral mijn tijd uit? We hebben maar beperkt de tijd in het leven, dus wat wil je ermee doen?

Het maakt niet uit hoe oud je bent of in welke levensfase je zit: je kunt echt altijd opnieuw beginnen. "Wat ook vaak gebeurt: mensen vinden meer avontuur een leuk idee, maar doen vervolgens niks. "We denken vaak te veel na: we willen eerst precies weten hoe iets moet of wachten tot de omstandigheden perfect zijn – maar dat moment komt nooit", zegt Ars. "Daarnaast speelt angst mee: wat zal mijn omgeving denken, wat als ik faal? Daardoor blijft het bij plannen. Maak het dus concreet. Spreek met jezelf af: over een halfjaar ga ik twee weken vanuit het buitenland werken. Of: dit kwartaal wil ik dat ene project afronden. Zet een doel, maak een plan en zoek iemand die je eraan herinnert waarom je dit wilde. Zo wordt een droom stap voor stap werkelijkheid."

En misschien wel de belangrijkste les: let op je innerlijke stem. Ars: "Beperkende overtuigingen als ‘ik ben te oud’, ‘te jong’ of ‘te onervaren’ kun je ombuigen. Te oud betekent: veel ervaring. Te jong of onervaren betekent: een frisse blik. Als je leert denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen, komt alles in beweging – ook op je werk."

'Durf nieuwe 'gekke' dingen uit te proberen en neem dingen wat minder zwaar op'

Flow, fun & flip

Je kunt je kantoordagen om te beginnen al heel wat dragelijker maken door ook buiten je werk een avontuurlijke instelling te hebben. Ars: "Avontuur doet iets met je: het maakt je flexibeler, opener en milder. Het leert je omgaan met onzekerheid en onvoorspelbaarheid, iets wat we in het dagelijks leven vaak vermijden. Hoe vaker je uit je comfortzone stapt, hoe makkelijker het wordt. In IJsland zwom ik tijdens een groepsreis samen met een woordvoerder uit de politiek in een ijsbergmeer, die deed dat bewust zodat hij in stressvolle situaties rustig kon blijven. Zelfs een koude douche kan daarbij helpen. Je leert: ik kan hier doorheen komen en dat vertrouwen neem je overal mee naartoe."

Soms zit je prima op je plek, maar verandert alles om je heen. Ook dan helpt een avontuurlijke blik. Ars: "Zelf ben ik dol op verandering. Een reorganisatie zie ik als een kans om iets nieuws te leren. Maar veel mensen schieten bij verandering in een freeze-, fight- of flee-reactie. Ik stel daar drie andere reacties tegenover: flow, fun & flip." Flow staat voor mee- bewegen met verandering in plaats van verstarren of vermijden. "Daarvoor moet je soepel reageren op verandering, zélfs als de situatie niet ideaal is", zegt Ars. "Dat kan betekenen dat je flexibel inspeelt op een nieuwe planning, openstaat voor een andere rol in een project of leert loslaten wat niet werkt. Je gaat de uitdaging aan: wat vraagt deze situatie van mij en hoe kan ik daarin meebewegen zonder mezelf te verliezen? In de flow heb je vervolgens weer toegang tot je energie, creativiteit en oplossingsvermogen."

En dan is er nog fun als tegenhanger van vechten of van vluchten in uitstelgedrag, routine of cynisme. Ars: "Dan benader je je werk met nieuwsgierigheid, durf je nieuwe ‘gekke’ dingen uit te proberen en neem je dingen af en toe wat minder zwaar op. Je gaat de uitdaging aan: hoe kan ik deze taak of samenwerking luchtiger en leuker maken? Kan ik bijvoorbeeld met iemand gaan wandelen om de sfeer te veranderen?"

Flip tot slot gaat over het maken van een draai. In plaats van te vechten tegen het systeem of te blijven hangen in frustratie, kies je voor een nieuw perspectief. "Je gaat de uitdaging aan: wat gebeurt er als ik dit helemaal anders bekijk of aanpak? Vaak is er veel meer speelruimte dan je denkt, zelfs in lastige situaties", zegt Ars. "Als je in een omgeving zit met veel controle of negativiteit, kijk dan naar wat wél kan: misschien kun je je functie heruitvinden, een nieuw project starten of naar een andere afdeling gaan. Dit vraagt om creatief denken, de bereidheid om dingen anders te doen dan je gewend bent én om nieuwsgierigheid." En dat alles is bovendien een stuk gezonder dan hopen dat je op weg naar je werk door een bus wordt geschept. Happy adventure hunting!