In Vertrouwen: 'Ik dacht dat ik niet kon werken zonder koekjes, maar het bleek ADHD'

Toen journalist Hanneke Mijnster op haar 42ste de diagnose ADHD kreeg, werd voor haar zoveel duidelijker. 'Alles viel ineens op z'n plek.'

Hanneke: "Op mijn 42ste keer ik de diagnose ADHA. Voor mij was het alsof eindelijk het kwartje viel. Ik worstelde al jaren met eetbuien bijvoorbeeld. Zo had ik mezelf aangeleerd dat ik alleen kon schrijven als ik allemaal snacks op mijn bureau had liggen. Het was zo erg geworden dat ik mezelf had wijsgemaakt: zonder lange vingers naast mijn computer kan ik geen column schrijven. Maar zo kon ik niet nog veertig jaar doorgaan, realiseerde ik me. Ik wilde ervan af, want ik voelde dat die koekjes een functie hadden. Ik kon niet op mijn stoel blijven zitten, zelfs als ik precies wist waarover ik wilde schrijven en er echt zin in had. Mijn lichaam bleef onrustig en dat was vreselijk frustrerend. Ik wilde het wel doen, maar het lukte niet. Dus had ik mezelf aangeleerd dat hoe meer koekjes of dropjes ik at, hoe rustiger ik werd. Dat was mijn trucje om te kunnen functioneren.

Onrust vanbinnen

Het besef dat er iets anders aan de hand was, kwam op het moment dat ik me voor de spiegel stond op te maken voor een festival en een vriendin me op een heel fijne en veilige manier vroeg: ‘Hoe zit het eigenlijk met jou en eten?’ Omdat ze dat zo open vroeg, ging ik erover vertellen. Ik benoemde dat ik mijn werk niet gedaan kreeg zonder die snacks, dat ik niet goed kon functioneren. Zij zei: ‘Maar dat is toch geen leven?’ Toen dacht ik: ja, daar heeft ze een punt. Ik ging steeds in cycli, van een strak sport- en eetregime naar alles weer loslaten omdat ik het te druk had. En ik beloofde mezelf dat ik op een bepaald moment weer zou beginnen. Steeds stelde ik mezelf teleur, want ik wist dat het op een gegeven moment weer zou mislukken. Ik wist ergens wel dat het meer was dan alleen discipline. Maar ik had die trucjes echt nodig om mijn werk af te krijgen.

Toen ben ik gaan googelen op ‘onrust’ en ‘eetbuien’. Zo kwam ik een artikel tegen over ADHD bij vrouwen. Daarin stond dat ADHD zich bij vrouwen vaak anders manifesteert dan bij mannen, dat de onrust vooral vanbinnen zit. Bij jongens wordt het veel meer getoond, dan zeggen anderen: ‘Heb jij geen ADHD?’ Vrouwen heb- ben er vooral zelf last van. En bij mij was het dus die innerlijke onrust. Ik heb me erin vastgebeten en ben alles erover gaan zoeken en lezen.

Uiteindelijk ben ik naar de huisarts gegaan en heb ik hulp gevraagd bij mijn eetbuien. Maar ik heb ook uitgelegd dat ik dacht dat er een verband was tussen die buien en ADHD. Online had ik namelijk allerlei tests gedaan en steeds scoorde ik positief op dertien van de veertien kenmerken. Het enige wat bij mij niet klopte was dat ik nooit mijn sleutels kwijt ben, maar verder alles wel. De huisarts luisterde echt naar me en ik kon het hele verhaal uitleggen. Toen viel alles op zijn plek.

'Als ik 'uit' sta, blokkeer ik, ook al weet ik dat ik een deadline heb'

Aan of uit

Het belangrijkste kenmerk van ADHD voor mij is het gevoel dat ik moet opstaan, moet bewegen en steeds denk: het moet anders. En dat ik heel sterk ‘aan’ of ‘uit’ ben. Als ik ‘uit’ sta, ben ik tot niets te bewegen, ook al wil ik dat zelf wel. Dan blokkeer ik, ook al weet ik dat ik een deadline heb. In mijn hoofd ben ik dan heel druk, mezelf aan het veroordelen, maar er gebeurt niks. Op andere momenten schrijf ik ineens drie artikelen op een dag, dan denken mensen: ‘Wat een werktempo!’ Maar reken er vooral niet op, want het is ook maar eventjes. Die grilligheid is heel kenmerkend.

Ik moet altijd iets bewegen, mijn voeten of iets anders. Ook ben ik sensorisch gevoelig: de dingen die ik at moesten een bepaalde textuur hebben, geen cake of boterkoek maar gladde koekjes als Maria-kaakjes of Café Noir. Ik heb een favoriet lepeltje en favoriet bestek, waar mijn kinderen me om uitlachen. Als mijn favoriete vork bij hen ligt, pak ik hem af. Dat soort dingen lijken misschien onbenullig, maar het is een manier om grip te krijgen op de chaos in mijn hoofd. Ook dagdroom ik veel, ik kan helemaal verzonken zijn in gedachten en de tijd kwijt zijn. Ik heb echt last van tijdblindheid. Dan ben ik twintig minuten te vroeg omdat ik niet te laat wil komen, of ik ben te laat omdat ik nog van alles ga doen, nog even iets afmaken. Ik heb er geen grip op. Het voelt vaak alsof ik faal, alsof ik een mislukte volwassene ben. Dat probeer ik dan weer op andere momenten te compenseren door op mijn tenen te lopen, daarom ben ik constant moe. Het maakt zoveel uit dat ik nu weet dat het ADHD is, waardoor ik weet waar het vandaan komt. Daardoor kan ik milder zijn voor mezelf en begrijp ik eindelijk waarom dingen bij mij soms niet lukken of anders gaan dan bij andere mensen.

'Mijn huis ging 'klonteren': overal lagen stapeltjes'

Overal zooi

Ook thuis is het soms een uitdaging. Ik ben tien jaar geleden gescheiden en kwam toen alleen met mijn zoontjes te wonen. Het voelde alsof mijn huis ging ‘klonteren’. Mijn hele huis ligt vol met stapeltjes dingen die ik nog moet doen. Toen ik samenwoonde met hun vader, was er gedeelde verantwoordelijkheid en dat was fijn. Nu moet ik alles zelf doen. In een jaar heb ik twee boeken geschreven, en op LinkedIn zegt iedereen: ‘Wat knap!’ Maar je moet niet in mijn huis kijken, want daar is de schade te zien. Overal is zooi. Ik zorg dat er genoeg boodschappen zijn en dat de kinderen schone kleding hebben, maar verder schuift alles op in alle hoeken. Er ligt nog steeds kleding van mijn kinderen in maat 158, terwijl ze nu vijftien en zestien zijn. Mijn huis is een reflectie van mijn hoofd.

Ik moet altijd zorgen dat ik een stap vooruit ben in wat ik wil doen, anders wordt het niks. Ik wil bijvoorbeeld graag gezond eten, maar om dat voor elkaar te krijgen moet ik uiterlijk om vijf uur stoppen met werken. Ik heb die brainspace nodig. Als ik te lang doorga, heb ik geen puf meer en lukt het niet. Ik moet actief mijn best doen om ruimte te houden voor dingen die belangrijk zijn. Zoals vriendschappen. Ik moet mezelf eraan herinneren om af en toe aan mijn vrienden te vragen hoe het met ze gaat. Anders zijn er zo drie maanden voorbij waarin ik iemand niet heb gesproken. En dan voel ik me weer schuldig. Ik moet er echt ruimte voor maken, anders gebeurt het niet. Al die dingen die voor anderen vanzelfsprekend gaan, voelen voor mij als ‘zwaar’.

Plannen en pillen

Ik heb een cursus ADHD voor volwassenen gevolgd, daar heb ik veel geleerd. Zoals alles in een notitieboekje en in mijn agenda opschrijven. Ik heb leren plannen en leren onderverdelen in A-, B- en C-taken. Je kunt maar drie A-taken op een dag doen, want je hebt tijd nodig om te herstellen van prikkels. De andere twee categorieën kunnen op een later moment. Eerst had ik allemaal losse briefjes, maar nu weet ik: het moet in een boekje, anders blijft die onrust. De kunst is om dingen uit mijn hoofd te halen. Ik kan er nu ook beter mee omgaan doordat ik medicatie heb gekregen. Ik slik twee keer per dag methylfenidaat. De medicatie helpt me om taken uit te voeren die minder leuk zijn, zoals de was doen. Anders vind ik alles wat minder leuk is minder belangrijk, maar zo werkt het volwassen leven niet. Helemaal niet als je in je eentje een huishouden runt. Met eten is het hetzelfde: ik wil goed voor mezelf zorgen, niet alleen maar kunnen schrijven als ik koekjes eet en ’s avonds te moe zijn en alleen maar een bak muesli eten. Dan ben ik straks veel te zwaar en toch ondervoed. Ik heb het kunnen omdraaien. Het is niet weg, maar ik kan er beter mee omgaan. Dat maakt mijn leven beter, maar ik vind het wel jammer dat ik daar pas op mijn tweeënveertigste achter ben gekomen en al die jaren zo heb geploeterd.

'Ik heb vriendschappen verloren omdat ik gewoon niet heel goed ben in afspreken'

Eindelijk begrijp ik mezelf

In relaties vind ik mijn ADHD het moeilijkste. Ik heb nu tweeënhalf jaar een relatie met een vrouw die in Utrecht woont. We hebben allebei kinderen, dus we hebben weinig tijd samen. Gelukkig hebben we om de week een weekend zonder kinderen, maar op zondagmiddag wil ik alleen zijn. Ik moet echt opladen voor de week. Ze begrijpt het wel, maar het is heel onromantisch en moeilijk dat ik steeds op de rem trap. Zij ziet dat als een afwijzing, maar ik kan alleen reguleren als ik alleen ben en heb veel meer tijd voor mezelf nodig dan zij.

ADHD zit ook in mijn seksleven. Ik heb last van RSD, rejection sensitivity, en ben heel gevoelig voor kritiek en afwijzing. Als mijn vriendin haar appjes ineens eindigt met een punt, maak ik me zorgen. Laatst appte ze pas vanuit kantoor ‘goedemorgen’, in plaats van ’s ochtends vroeg zoals we altijd doen. Dan denk ik meteen: heb ik iets verkeerd gedaan? Is ze boos? Dat is vervelend. Ik weet inmiddels dat het bij ADHD hoort, maar ik moet er toch mee dealen en zij ook. Het is soms lastig, want ik ben bang ze dan uiteindelijk toch denkt: ‘Ik heb geen zin meer in jou.’

Ik heb ook vriendschappen verloren omdat ik gewoon niet heel goed ben in afspreken. Sommige vriendinnen willen op dinsdag al weten hoe laat we vrijdag afspreken, maar daar kan ik niet mee omgaan. Dan voel ik te veel druk en zeg ik uiteindelijk af omdat ik het allemaal niet red. En dan voel ik me weer rot omdat ik iemand teleurstel. Inmiddels heb ik een leuke groep mensen om me heen, waarvan grappig genoeg een groot deel ook ADHD heeft. Dat is fijn, want daardoor vinden we herkenning bij elkaar. We hebben geen verwachtingen van de ander en kunnen er vaak om lachen. Het is een opluchting om te merken dat ik niet de enige ben.

Ik ben blij dat ik met mijn eigen ervaringen anderen kan helpen en er een boek over heb geschreven. Elke week krijg ik mails van lezers die zich in mijn boek herkennen en ervan moesten huilen. Ze kunnen eindelijk woorden geven aan wat ze voelen. Dat is fantastisch. Mensen zeggen: ‘Nu begrijp ik mezelf eindelijk. Had ik dit maar eerder gelezen.’ Jezelf begrijpen heeft zo’n impact op je dagelijks leven. Het is echt een cadeau om je er bewust van te zijn. Dat maakt alles zoveel draaglijker. Daarom roep ik mensen in mijn boek op om onderzoek te doen als ze twijfels hebben. Het leven kan zoveel makkelijker en mooier zijn als je weet hoe je in elkaar zit. Dat gun ik iedereen."

Hannekes boek heet ‘Hé, is dit ook ADHD?’, €20