Dolle Mina Léjanne: 'Nederland staat op de 43e plek van de Global Gender Gap Index, dat is beschamend'

“In januari 2025 zat ik op Instagram te scrollen en zag een foto van Sia (Hermanides, oprichter van de Dolle Mina 2025), Dunya (Verwey, oprichter van de Dolle Mina in de jaren zeventig) en Claudette (van Trikt, in de jaren zeventig de eerste Dolle Mina van kleur). Zij hadden symbolisch het korset weer verbrand en kondigden de terugkeer van de Dolle Mina aan. Via Instagram stuurde ik meteen een bericht naar de Dolle Mina dat ik graag mee wilde doen. Ze waren destijds alleen totaal overspoeld door reacties, dus ik moest even geduld hebben. Maar na de Women’s March van vorig jaar was het zover: de lokale groepen mochten officieel van start gaan. Samen met twee anderen ben ik toen de groep Harderwijk en omgeving gestart. We waren de eerste lokale groep buiten Amsterdam. Daar ben ik nog steeds hartstikke trots op.”

“Absoluut. Ik ben denk ik altijd al feminist geweest, ook in de tijd dat dat nog als een vies woord werd gezien. Op de basisschool was ik al het meisje dat opstond als de meester vroeg om ‘sterke jongens’ om tafels te tillen. Dan tilde ik er twee tegelijk om te laten zien: wat nou, sterke jongens? Of die keer dat we een invaljuf kregen voor handwerken; de meisjes moesten breien en de jongens mochten houtbewerken. Ik was zó kwaad. Ik heb toen een groepje klasgenoten en ouders verzameld om te gaan klagen bij de directeur. De week daarna stond ik lekker te timmeren."

“Ik was altijd al uitgesproken en nam nooit een blad voor de mond, dus in die zin is mijn karakter niet veranderd. Maar ik heb wel enorm veel geleerd, bijvoorbeeld over intersectionaliteit*. Dat begrip kende ik wel, maar door mijn actieve rol binnen de Dolle Mina is mijn horizon echt verbreed. Het heeft ook invloed gehad op mijn sociale kring. De meeste mensen reageerden positief, maar ik heb ook een paar vrienden in 2025 achtergelaten. Dat klinkt heftig, maar het is oké.”

*Intersectionaliteit betekent dat factoren als huidskleur, religie en genderidentiteit elkaar beïnvloeden in de onderdrukking die vrouwen ervaren. De drempels voor een zwarte vrouw of een trans vrouw zijn bijvoorbeeld fundamenteel anders dan die voor een witte hetero vrouw. Die gelaagdheid vraagt om een inclusieve strijd.

“Ik ben altijd voor verbinding en de dialoog aangaan, maar er is een grens. Je mag van mening verschillen, maar als die verschillen gaan over fundamentele morele waarden, houdt het op. Als iemand gelooft dat vluchtelingen die hier een beter leven zoeken allemaal criminelen zijn die het land uit moeten, dan is dat geen meningsverschil meer. Dat is een verschil in mensbeeld. Hetzelfde geldt voor iemand die vindt dat trans vrouwen bepaalde rechten niet verdienen. Dat is voor mij onoverkomelijk. Gelukkig heb ik er via de Dolle Mina prachtige, lieve mensen voor teruggekregen."

“Omdat daar nog zoveel onrecht is. Ik ben zelf onderdeel van de queer community, maar heb het 'geluk' dat ik in een hetero presenterende relatie zit. Ik wil het privilege wat ik daarin heb gebruiken om voor anderen op te komen die dit niet hebben. We hebben onlangs een brandbrief geschreven aan de regering omdat zij geen aparte opvang willen regelen voor queer vluchtelingen, terwijl zij in reguliere asielzoekerscentra vaak met extra veel geweld te maken krijgen. Trans mensen, en dan specifiek trans vrouwen, krijgen momenteel veel haat over zich heen. Ik begrijp dat oprecht niet. Waarom kunnen we elkaar niet respecteren? Waar heb jij last van als iemand een andere genderidentiteit heeft dan hen bij de geboorte is toegewezen?"

“Precies! Ik kan me daar zó boos over maken. Kijk naar de Epstein-files. Dat zijn voornamelijk rijke, witte mannen die de meest verschrikkelijke dingen hebben gedaan en er jarenlang mee wegkwamen. Zelfs nu worden ze nog door sommigen verdedigd. Maar een trans vrouw die wil meedoen aan een sportwedstrijd krijgt een golf van haat over zich heen. Gaan we ons daar nou echt druk om maken?"

“Zonder twijfel het abortusrecht. Je ziet wat er in de Verenigde Staten gebeurt; in Texas kunnen vrouwen zelfs voor moord aangeklaagd worden na een abortus. Dat waait langzaam over naar Europa en Nederland. We weten uit het verleden dat Nederland vaak zo’n vijf jaar achterloopt op trends in de VS. Ik hoop met heel mijn hart dat dat hier niet gaat gebeuren, maar ik houd mijn hart vast. In Nederland staat abortus nog steeds in het Wetboek van Strafrecht. Het is nu zo geregeld dat één conservatieve rechter het in theorie van tafel zou kunnen vegen. Dat is te bizar voor woorden.”

“Dat was een initiatief van mijn mede-Mina Ine van de Donk. Zij heeft zelf twintig maanden in de vrouwenopvang gewoond met twee jonge kinderen en zag hoeveel er mis was. Mijn moeder heeft vroeger ook huiselijk geweld meegemaakt en heeft moeten vluchten voor mijn biologische vader. Toen mijn moeder en ik 22 jaar geleden een plek zochten in de opvang in Rotterdam, was er geen plek. Het pijnlijke is dat er zelfs in 2026 nog steeds een enorm tekort is. Op 3 oktober hebben we in twaalf steden actiegevoerd met tentjes om aandacht te vragen voor de 800 bedden die we tekortkomen.”

“Nederland heeft eerder al het Verdrag van Istanbul ondertekend dat op 1 maart in werking trad. Om dit verdrag na te komen is twaalf miljoen euro vrijgemaakt, maar dat zorgt misschien voor 300 bedden. Dat is nog steeds een gat van 500. Overigens is Nederland onlangs door de VN op de vingers getikt omdat we niet genoeg doen voor vrouwenrechten. We staan op de 43e plek van de Global Gender Gap Index, dat is beschamend voor een land dat zichzelf zo progressief vindt. Onze petitie ‘Liever een bed dan een begrafenis’ staat nog steeds open. We gaan die binnenkort aanbieden aan het nieuwe kabinet.”

Inmiddels heeft de petitie Liever een bed dan een begrafenis – meer plekken in de Vrouwenopvang 14.729 van de 15.000 handtekeningen opgehaald. Wil jij de petitie ook tekenen? Dat kan hieronder.

"De Europese actie ‘My Voice, My Choice’. Er zijn 1,1 miljoen handtekeningen verzameld om abortus als Europees recht vast te leggen. Dat laat zien dat het overgrote deel van de mensen wél vindt dat een vrouw recht heeft op haar eigen lijf. Dat geeft me moed. En natuurlijk de lancering van ons eigen boek: Minafest. Het is een prachtig boek geworden van onze beweging, het komt vandaag officieel uit.”

“Ik ben in Amsterdam voor de lancering van Minafest en daarna loop ik natuurlijk mee met de Feminist March. Voor iedereen die zich alleen voelt of ook mee wil lopen: we verzamelen om 12.00 uur bij Boekhandel Scheltema (Rokin 9) in Amsterdam om samen naar de Dam te gaan. Sluit je vooral aan!”

“Soms vragen mensen me grappend: ‘Haat je dan mannen?’ Mijn antwoord is: nee, ik hou van mannen. Ik heb twee zoontjes en een partner van wie ik zielsveel hou. Het patriarchaat onderdrukt mannen ook, alleen op een andere manier. Ik geloof in verbinding. Of je nu man, vrouw, non-binair, wit of van kleur bent: als we samen vechten tegen ongelijkheid, zijn we daar uiteindelijk allemaal beter mee af.”