Tommy Wieringa blikt terug op hoe personages voor Joe Speedboot ontstonden

Dit interview met Tommy komt uit de nieuwste Nieuwe Revu. Vanaf nu verkrijgbaar in de winkel en te bestellen via Tijdschrift.land.

Morgen is het zover en draait Joe Speedboot op het witte doek. Een verhaal dat gaat over Fransje Hermans. Fransje is door een bizar ongeluk in een rolstoel terechtgekomen en kan niet meer bewegen en praten, en op één functionele arm na, lijkt zijn leven uitzichtloos. Dat verandert echter wanneer de roekeloze, charismatische nieuwkomer Joe Speedboot in het slome dorp Lomark arriveert en een onwaarschijnlijke vriendschap met Fransje sluit. Met Nieuwe Revu blikt schrijver Tommy Wieringa terug op de totstandkoming van zijn doorbraakroman.

De naam van Joe Speedboot

De naam Joe Speedboot blijkt er eentje te zijn die Tommy niet zelf heeft verzonnen. "‘Het zit zo. Ik studeerde geschiedenis in Groningen en een vriend van me studeerde psychologie. Hij vertelde dat er bij hem op college een jongen rondliep die Joe Speedboot heette", deelt hij met het blad. "Hij had een heel normale Hollandse naam, maar die vond hij te beperkt. Dus toen heeft hij zichzelf Joe Speedboot genoemd. Als je hem bij zijn echte naam noemde, luisterde hij niet. Ik vond het een grappige anekdote, maar niet meer dan dat. Vervolgens heb ik er twintig jaar niet meer aan gedacht."

Twintig jaar later kwam de naam weer bovendrijven toen de schrijver met zijn toenmalige vriendin op vakantie was. "Ik dacht: wie verandert er nou zijn naam in zoiets? Wat zit daar voor verhaal achter? Toen ben ik erover gaan nadenken, dook hij op in mijn aantekenboekje. Echt een verdomd leuke naam, er zit veel levenslust in. En voor je het weet, is het een personage geworden. Voor je het weet, begin je een boel."

De verteller van Joe Speedboot

Tommy begon met het uitwerken van vijf hoofdstukken met Joe als verteller, maar dat liep vast. "Joe ís geen verteller, hij bouwt dingen. Hij voert brommers op. Legt bommen, maar hij is géén verteller", blikt de schrijver terug. "Ik woonde op dat moment in een schuurtje in Weesp. Die leuke vriendin was alweer bij me weg. Toen stapte ik op een ochtend uit bed en dacht: Rutger Boots. Rolstoel. Dát is een verteller."

"Rutger was een jongen die in Zutphen bij me op school zat. Op een dag was de klas onderweg naar de gymzaal, toen Rutger op een zebrapad werd geschept door een automobilist en meters werd weggeslingerd. Hij was zo goed als dood. Opgegeven. Maar stukje bij beetje is hij vanuit zijn coma langs de doodsrivier terug gekropen. En is weer ontwaakt, maanden later. Meer dan een jaar later keerde hij terug in zo’n rolstoel die je met één arm kunt bewegen. Een in elkaar gedoken gestalte, plaid over de benen, door weer en wind op en neer tussen school en thuis. Kon nauwelijks spreken. En van die Rutger Boots dacht ik: hij is een goede verteller. Hij kan niet spreken, maar deelt zichzelf mee op papier, in een dagboek. En dan heb je opeens een verhaal. Vanaf dat moment ging het echt van een leien dakje."

Fransje Hermans werd het hoofdpersonage

In het boek noemt de schrijver het hoofdpersonage – zoals we inmiddels weten – niet Rutger, maar Fransje. "Het boek draait om de innerlijke roerselen van Fransje. Joe is een heel leuk personage, heerlijk om te schrijven, maar absoluut niet degene waar het om gaat. Hij is meer een scherm waar iedereen zijn eigen angsten en verlangens op projecteert. Hij reflecteert nauwelijks op zijn eigen daden, hij doet dingen. Ik noemde hem weleens een bewegingsfilosoof."

Joe Speedboot is ingehaalde jongensjeugd

Een vriend als Joe zullen velen wel willen hebben, toch geldt dat niet per se voor Tommy. "Ik was zelf totaal niet zo'n jongen. Joe Speedboot is eigenlijk mijn ingehaalde jongensjeugd. Zelf heb ik meer een meisjesjeugd gehad. Ik groeide de eerste elf jaar van mijn leven op tussen vooral vrouwen: zusters en een moeder. En ik had niet zo’n belangstelling voor de jongenswereld. Dat ruige gedoe met brommers, dat is allemaal aan me voorbijgegaan. Maar dat heb ik met dit boek ingehaald. Hier opeens vond ik het wel leuk. Ik was het meisje in mezelf ontgroeid."

Joe Speedboot draait vanaf morgen in de bioscoop.