Kelly van Goens over haar onvervulde kinderwens: ‘Ik ga nooit weten hoe het voelt als iemand ‘mama’ roept’

“Aah, zijn we tegelijkertijd ongesteld. Twinning!”, grap ik wanneer vriendin Leonie me tijdens haar verjaardag, vlak voordat de rest van de visite komt, vertelt dat haar menstruatie gisteren is begonnen. Zodra ik de woorden heb uitgesproken, word ik er meteen aan herinnerd dat het nogal een lompe opmerking was. Ondanks dat Leonie en ik even oud zijn en we van kinds af aan dezelfde hobby’s en interesses hebben, zitten we niet meer in dezelfde levensfase. Want waar ik vooral bezig ben met het vullen van mijn sociale agenda, proberen zij en haar partner al twee jaar een kindje te krijgen. Een wens die tot op heden niet in vervulling is gegaan. Er wordt aangebeld. De eerste visite is er. Hoewel ik eigenlijk op mijn opmerking terug wil komen, doe ik het niet. Haar verjaardag moet toch luchtig blijven? En hoe kan ik hier eigenlijk over beginnen? 

Inmiddels is het alweer drie maanden geleden dat Leonie haar verjaardag vierde, maar mijn opmerking tegen haar zit nog steeds in mijn hoofd. “Maar je kunt er alsnog over beginnen hoor”, vertelt Kelly wanneer ik haar hierover vertel aan de telefoon. Kelly vocht maar liefst zes jaar voor haar kinderwens. Ze had twee buitenbaarmoederlijke zwangerschappen, twee heel vroege miskramen, onderging één kijkoperatie, doorliep IVF-rondes, en ondertussen dealde ze regelmatig met onhandige vragen of opmerkingen vanuit haar omgeving – hoe goed die soms ook bedoeld waren. Maar wat kun je het beste zeggen tegen iemand die struggelt met zwanger worden? "Je kunt op elk moment dat gesprek weer openen,” stelt Kelly me gerust. “Zeg gewoon: ‘Joh, ik dacht nog terug aan dat moment. Hoe voelt het eigenlijk voor jou, en hoe kan ik er voor je zijn?’”, deelt ze.

"Mensen hebben vaak geen idee hoe eenzaam het is, juist omdat ze niet weten hoe het voelt."

De sociale onhandigheid rondom een onvervulde kinderwens

Met een open vraag kun je het gesprek met een wensouder aangaan. Zulke gesprekken worden helaas te weinig gevoerd. Want hoewel de babyboom om ons heen raast blijft het gesprek over de schaduwkant ervan vaak erg oppervlakkig. “Er heerst een enorme sociale onhandigheid op dit onderwerp”, vindt Kelly. “Mensen hebben vaak geen idee hoe eenzaam het is, juist omdat ze niet weten hoe het voelt. Ik hoop dat te doorbreken. Mijn uitgever dacht in eerste instantie dat mijn boek Ze brengen ze niet met de ooievaar alleen voor lotgenoten zou zijn, maar ik denk juist dat de mensen die náást de wensouders staan het moeten lezen.”

Wensmoederdag: erkenning voor wie (nog) geen moeder is

In een wereld waarin we elk eerste stapje van kinderen op Instagram vieren en Moederdag steeds groter gevierd wordt, kan een dag als Moederdag voor wensmoeders erg pijnlijk zijn. Daarom introduceerde het platform Fertifriend vorig jaar op de dag vóór Moederdag de eerste Wensmoederdag. Een dag die wordt gebouwd en gedragen door vrouwen uit de community, onder wie Kelly. “Voor het eerst voelde ik me vorig jaar echt gezien, want tijdens het event van Fertifriend op Wensmoederdag werd erkend dat Moederdag voor velen met een kinderwens erg moeilijk kan zijn,” blikt Kelly terug.

“Het is verschrikkelijk om in het weekend van Moederdag je Instagram te openen en teksten te lezen als: ‘Ik wist pas wat het betekende om een opper-vrouw te zijn, toen ik moeder werd.’ Dan denk ik: oh, dus ik ben dat blijkbaar niet. Ik ga dat nooit meemaken.” 

Juist de erkenning dat die dagen loodzwaar zijn, is essentieel. Volgens Kelly treedt er na jaren van fertiliteitstrajecten of proberen een soort ‘lijdensgewenning’ op bij de omgeving en vragen mensen niet meer naar hoe het met je gaat. “In het begin sturen mensen nog kaartjes, maar na zes jaar is het de status quo geworden. Mijn verdriet verdwijnt echter niet. Daarom is een dag als Wensmoederdag zo belangrijk; het geeft je een kader om uit te spreken dat je de erkenning en de vragen van je omgeving mist.”

"We hoeven het lijden niet op te lossen met een tip, we moeten er simpelweg durven te zijn."

Wat zeg je tegen een vriendin die (nog) niet zwanger is geworden?

Waar ik zelf mee struggle is dat ik dolgraag aan mijn vriendin wil vragen: ‘Hoe gaat het?’, maar dit kan een heel complexe vraag zijn. Ook wil ik een vraag stellen die niet lomp of toondoof is.

Volgens Kelly maken we vaak de fout door te vragen naar de medische stand van zaken. “Vraag niet: ‘Hoe gaat het met zwanger worden of met de IVF?’, maar vraag: ‘Hoe voel je je? Ben je (nog) hoopvol? Wat is je grootste angst? Mis je mij in je vriendschap?’ We denken vaak zo oplossingsgericht. Ik krijg nog steeds berichtjes van mensen die vragen of ik ‘hier of daar’ al aan heb gedacht. Geloof me: ik heb overal aan gedacht en ik heb alles gedaan. We hoeven het lijden niet op te lossen met een tip, we moeten er simpelweg durven te zijn.”

Niet alles is maakbaar

In haar wens naar een kindje, verloor Kelly zichzelf bijna in het proces. Volgens haar heeft dat ook iets te maken met de generatie. De generatie die momenteel vooral struggelt – gezien hun leeftijd – met kinderen krijgen, zijn millennials. “Wij millennials zijn de generatie van de maakbaarheid. We geloven dat we alles kunnen bereiken als we maar hard genoeg werken. Ik ben een enorme doorzetter, een type A-persoonlijkheid. Ik dacht: ik ga dit regelen, linksom of rechtsom.” Een mindset die haar duur kwam te staan. 

“Ik ging volledig over mijn eigen grenzen heen. Ik kreeg paniekaanvallen en mijn zenuwstelsel stond letterlijk in de fik. We moeten onszelf vaker afvragen: wat kost dit traject me eigenlijk? Wat is de prijs die ik betaal? Ik ken vrouwen bij wie het uiteindelijk wel lukte, maar die daarna instortten. Omdat ze van de omgeving niet meer verdrietig mochten zijn – ze hadden nu immers een kind – terwijl de traumatische impact van de jaren daarvoor volledig werd genegeerd.” 

Vriendschappen onderhouden wanneer jij geen kinderen hebt (en zij wel)

Kelly zat zes jaar in een traject om een kindje te krijgen, en deelt in haar boek dat met elk jaar dat verstreek de afstand tot haar vriendinnen groeide. Kelly merkte dat de kloof tussen haar leven in de stad en dat van haar vriendinnen in de tropenjaren steeds groter werd. “Als dertiger plan je afspraken vaak twee maanden van tevoren om uitgebreid te gaan uiteten en bij te praten. Maar juist bij dat bijpraten gaat het vaak mis, omdat de vriendinnen met kinderen logischerwijs veel over hun kinderen praten. Als je dit dan bij hen aangeeft, gaan zij op eieren lopen en dat helpt niemand."

Kelly’s therapeut kwam daarom met de tip om hun ‘patroon’ te doorbreken, en te stoppen met die standaard lunchafspraken waarbij je alleen maar bijpraat. “Ik heb mijn vriendinnen opgebeld en gezegd: ‘Ik hou van jullie, maar ik wil niet meer op deze manier uit eten. Laten we naar een museum gaan of gaan pottenbakken.’ Door samen iets te doen, ontstaat er weer common ground die niet alleen over het moederschap gaat. En nee, ik ga ook niet naar kinderverjaardagen. Dat weten ze, en die vrijheid geven ze me.”

Rouwen om de versie van jezelf die je nooit zal ontmoeten

Vlak voor haar veertigste verjaardag liet Kelly haar laatste embryo terugplaatsen. Toen dat niet lukte, wist ze: het is klaar. “Eerst voelde ik opluchting. Ik hoefde nooit meer hormonen te prikken, nooit meer een bruiloft te missen omdat ik nuchter aan de zijlijn stond. Ik mocht weer gaan leven.”

Maar drie maanden later kwam de klap. “Dan begint het rouwen. Niet alleen om het kindje dat er nooit zal komen, maar ook om de versie van jezelf die je nooit zult ontmoeten. Ik zal nooit weten hoe het voelt als iemand mij ‘mama’ noemt. Dat is een levende vorm van rouw die ik de rest van mijn leven meedraag. De ene dag gaat dat goed, de andere dag ben ik op. En dat mag er zijn.”

Tegen andere wensmoeders wil Kelly vooral zeggen: je doet het goed. “Je hoeft jezelf niet gek te maken. Je bent een ontzettend sterke vrouw dat je dit kunt dragen. Ik hoop dat je in die kracht ook de zachtheid vindt om lief te zijn voor jezelf.”

Kelly’s verhaal herinnert me eraan dat we met zachte ogen naar elkaar moeten blijven kijken. Ik app ’s avonds meteen Leonie. ‘Zullen we binnenkort samen een lesje reformer pilates uitproberen, gevolgd door een koffietje?’ Want Kelly heeft gelijk: die verbinding en tijd maken voor elkaar is ontzettend belangrijk. 

Het boek 'Ze brengen ze niet met de ooievaar' van Kelly van Goens is nu overal verkrijgbaar.