Hoe lonely is het on top? Waarom 'one of the guys' zijn niet meer werkt zodra je de baas bent

Keihard werken kan je aan de top brengen. Geweldig! Maar soms kan het je ook eenzaam maken, blijkt uit onderzoek. Iemand moeten ontslaan die je heel aardig vindt, geen collega's op hetzelfde niveau om stoom bij af te blazen, nooit meer de kantoorgossip horen... Als leider draag je veel alleen. "Tuurlijk is dat soms zwaar", zegt Ambre-Jalisa. "maar de voldoening is het meer dan waard."

"Ik vond het vooral eenzaam toen ik omhoog groeide en de baas werd van mijn collega’s. Opeens was het niet meer vanzelfsprekend dat ik onderdeel van het team was," zegt Nancy Kabalt-Groot (51). Zij is interim-manager in de energiesector en mede-eigenaar van consultancybedrijf Windkracht 5. Hiervoor was ze CEO van een groot bedrijf in de energiesector. "Ik miste de grapjes over en tussen collega’s, wat ze vinden van het management of waar het bedrijf tekortschiet. Ik viel buiten de praatjes bij het koffiezetapparaat; voor mij werd de goednieuwsshow bewaard."

"Het was heel erg zoeken naar hoe het écht ging op de werkvloer en hoe de sfeer werkelijk was. Of ik ging mee uit eten en wist dat het pas echt gezellig werd wanneer ik wegging. Ik heb ook zo vaak meegemaakt dat ik de lift instapte en het helemaal stilviel; dan probeerde ik dat maar met wat luchtigheid te doorbreken. Tijdens de lunch dacht ik wel eens: waar ga ik nou zitten? Er zijn momenten dat het fijn is om een bepaalde status te hebben, maar soms denk je: wat een treurnis ook wel. Maar ik heb met de jaren geleerd daar oké mee te zijn."

Ook een eenzaam moment was toen Kabalt-Groot afscheid nam van haar directeursrol. "Als CEO wilde iedereen met me praten en werd ik continu als spreker gevraagd en voor feestjes uitgenodigd. Ik sprak veel over leiderschap en hoe het is om als vrouw aan de top te staan. Maar dat bleek alleen interessant als ik vanuit mijn titel als directeur sprak. Het was confronterend om er opeens niet meer bij te horen. Veel mensen sprak ik nooit meer en dat was een rare, eenzame fase. Nu ik met Windkracht 5 een succesvol consultancybedrijf heb neergezet, komen de uitnodigingen weer terug."

Aan de top staan betekent ook dat je mensen mee moet zien te nemen in jouw visie. "Soms was het voor mij evident dat een belangrijke ontwikkeling eraan zat te komen en dat wij daar iets mee moesten, maar dan moest ik de anderen meekrijgen. Het voelde weleens eenzaam om de Raad van Commissarissen van die urgentie te moeten overtuigen."

De vele werkuren kunnen ook voor eenzaamheid in de privésfeer zorgen, stipt Kabalt-Groot aan: "Ik werkte in mijn vorige functie zeker 55 uur per week. Nu probeer ik het bij veertig te houden. Maar nog steeds zie ik mijn vriendinnen veel minder dan ik zou willen. Zij gaan bijvoorbeeld gezellig met elkaar skiën, maar dat krijg ik niet ingepland. Ik zoek die gezelligheid dan in het zakelijke, met een hele groep zakenvriendinnen." Toch is dit het haar allemaal waard. "Soms zaten er harde levenslessen in een leven aan de top, maar mijn enorme drive om de energietransitie te versnellen en te vechten voor vrouwenrechten zorgt ervoor dat ik die concessies met liefde doe."

"Ik vind het fantastisch dat ik op basis van mijn visie kan bouwen aan de droom waarin ik geloof"

"Ondernemen is echt therapy on steroids"

"Ik heb het als eenzaam ervaren toen mijn zakenpartner en ik na vier jaar besloten uit elkaar te gaan", zegt Ambre-Jalisa van de Berg (35). Zij is founder en CEO van tequilamerk Élala. "Het was altijd een fijn gevoel om samen sterk te staan, te weten dat je een back-up hebt en dat je elke belangrijke bespreking met z’n tweeën ingaat. Maar we deelden niet langer één visie en dat gevoel was eenzamer dan het bedrijf in mijn eentje runnen. En doordat ik nu alleen aan het roer sta, heb ik mijn bedrijf beter leren kennen. Ik moest dingen leren die ik eerst ontweek of bij mijn compagnon liet. Grappig genoeg schuilt er dus blijkbaar kracht in de eenzaamheid van alleen ondernemen: je weet dat niemand jouw werk voor je gaat doen en dus push je jezelf continu naar een hoger niveau. Tegelijkertijd sta je in het ondernemerschap nooit echt alleen. Mijn investeerders steunen me. Zij laten me zien dat je als ondernemer niet óveral goed in hoeft te zijn. Ik weet nu beter waar mijn kracht ligt en waar ik hulp bij nodig heb."

Wel mist Van de Berg een echte sparringpartner. "Met vrienden kun je maar tot op zekere hoogte dingen delen. Ik heb verschillende businessclubs om mee te sparren, maar moeilijke beslissingen neem ik uiteindelijk alleen. Ik heb nog geen managementteam om mee te overleggen; de mensen die ik in dienst heb, hebben simpelweg niet alle informatie om mee te denken over grote strategische kwesties. Wat ik zeg is leidend en ik krijg weinig inhoudelijke tegenspraak – wat logisch is maar soms ook een gemis. Gelukkig denken mijn investeerders wél inhoudelijk mee."

Soms zou ze willen dat ze meer met haar team kon delen. "Ik vind het belangrijk dat er een warme, open sfeer hangt, maar dat betekent niet dat ik ze van alles op de hoogte kan stellen. Soms laat ik mijn vrolijke zelf zien op kantoor, maar maak ik me zorgen over zaken als: hoe ga ik iedereen op tijd betalen? Die druk en stress liggen volledig bij mij. Ook als ik iemand zou moeten ontslaan, kan ik dat natuurlijk niet intern bespreken. Als ondernemer draag je veel informatie alleen en je moet er zelf mee dealen. Dat is soms zwaar, maar de voldoening die je ervaart, is het meer dan waard. Het is ook fijn om niet meer bezig te hoeven zijn met kleine bullshitdingen. Alleen de problemen die het team niet kan oplossen, komen nog bij mij terecht. Die moet ik alleen oplossen en dat maakt me een sterker persoon. Ik heb dingen geleerd die een paar jaar geleden totaal niet bij mij pasten. En de beloning als je weer iets nieuws hebt geleerd en het team blij is, is groot. Ondernemen is echt therapy on steroids."

"Ik kies er bewust voor om geen 'one of the guys' te zijn"

"Niemand anders heeft het exacte overzicht dat ik vanuit mijn positie heb", zegt Brenda Kramer (41). Zij is executive director van het Sustainable Finance Lab, een onafhankelijke academische denktank die inzet op systeemverandering. Ze vervolgt: "In mijn rol als directeur van een kleine organisatie die samenwerkt met partners uit een groot netwerk, komen alle lijnen bij mij samen: fondsenwerving, bestuur, team. Als er meerdere dingen tegelijk misgaan, ben ik vaak degene die het op moet lossen. Het kan eenzaam voelen dat er op dat soort hectische momenten niemand is om mee te overleggen."

Het inzicht dat ze externe hulp in kan schakelen, was voor Kramer een verademing. "Indien nodig trek ik nu aan de bel bij iemand uit mijn netwerk van externe sparringpartners. Het zorgt ervoor dat ik veel minder het gevoel heb dat ik er alleen voor sta. Ik heb wel echt moeten leren om die steun op te zoeken en vooral te leren ontvangen." Het eenzaamste is misschien wel het maken van keuzes over het personeel. "Over veel strategische of operationele besluiten kan ik met senior teamleden sparren. Maar je staat er alleen voor als het gaat over rolverdeling of beoordeling. Werk ik goed samen met iemand? Voldoet iemand aan verwachtingen? Dan moet ik echt zelf het gesprek voeren en de consequenties dragen."

"Afstand tot het team houden, vind ik sowieso vanzelfsprekend. Ik probeer bewust niet ‘one of the guys’ te zijn, omdat ik eindverantwoordelijk ben en mensen beoordeel. Ik geef mijn team ook ruimte om zonder mij samen te zijn – soms ga ik daarom bewust eerder weg. Dat is inherent aan mijn functie."

Wanneer steun van bovenaf ontbreekt, of er zelfs wordt tegengewerkt, voelt dat heel eenzaam, aldus Kramer: "Ik heb ervaren dat ik geen rugdekking van het bestuur of de leiding kreeg. Het is belangrijk te weten dat ze achter je staan, juist ook als dingen niet perfect gaan. Nu maak ik het meteen bespreekbaar als ik twijfel bij het bestuur denk te bespeuren: zitten we nog op één lijn en zijn de verwachtingen helder?"

Maar bovenal vindt Kramer het geweldig om aan de top van een organisatie te staan: "Ik vind het fantastisch dat ik op basis van mijn visie kan bouwen aan de droom waarin ik geloof: dat we ons geld veel meer gaan gebruiken om een duurzame en eerlijke wereld te bouwen. Dan is het een kleine prijs die je betaalt om je zo nu en dan eenzaam te voelen."