Gek op doomscrollen? Waarom Analog Wellness de belangrijkste zelfzorgtrend van 2026 is

Volgens de Global Wellness Summit is 'Analog Wellness' dé zelfzorgtrend voor de toekomst. Want ons brein bezwijkt bijna onder al dat turen naar schermen. Maar hoe doe je dat ook weer, offline ontspannen? Het is even wennen, maar met deze tips lukt dat écht.

‘Went online to check the weather, 5 hours later, I’m watching a tutorial on how to weave a basket out of carrots.’ Yep, dat ben ik, dacht ik toen ik deze meme op Instagram voorbij zag komen. En toen ik ’m repostte, bleek ik niet de enige. Ik kreeg veel hartjes, huilende smiley’s en ‘heel herkenbaar’-reacties. We zitten massaal online en scrollen eindeloos door. Volgens onderzoek van het Trimbos Instituut blijkt dat we in Nederland gemiddeld 8 uur en 50 minuten per dag achter digitale schermen zitten. Een hele werkdag…

Waarom we massaal snallen naar offline-tijd

In de vijftien jaar dat sociale media in onze levens zijn, zijn trends als digi-detoxen, digitaal decluttering en unplugging voorbijgekomen. En nu is er een nieuwe: analoog leven. De Global Wellness Summit riep vorig jaar ‘Analog Wellness’ uit tot de zelfzorgtrend voor de toekomst. In hun rapport omschreven ze het als volgt: ‘Mensen kiezen nu als nooit tevoren voor de ‘analoge stand’: ze snakken naar retro, pre-digitale technologie, hobby’s en ervaringen als een vorm van zelfzorg.’ Volgens deskundigen is dit niet zomaar een ‘ik wil mijn online tijd verminderen’-trend zoals eerder. Nee, nu willen we die offline-tijd bewust vullen met analoge hobby’s en connectie maken met onszelf en anderen.

Dumbphones en vinyl: nieuwe liefde voor retrotech

De analoog-trend uit zich op vele manieren. Steeds meer mensen hebben de smartphone ingeruild voor een 'dump-phone' waarmee je kunt bellen en sms'en. Jonge Gen Z-ers zijn fan van retrotech, en maken op feestjes foto's met wegwerpcamera's en oude Nokia's. Old-skool iPods zijn weer populair en stijgen in waarde, omdat mensen van de muziekbrei van AI-muziek van Spotify af willen.

"Ons oeroude brein is traag en denkt dat we nog steeds voor een grot kruiden zitten te roosteren"

Steeds meer clubs in onder andere Berlijn en Ibiza hebben een telefoonverbod, waarbij camera’s afgeplakt worden. Creatieve workshops zijn ongekend populair, en volgens reismagazine CN Traveller zijn creatieve retreats een grote reistrend. Gelukspsycholoog Josje Smeets snapt het wel. "We leven in een maatschappij die zich razendsnel ontwikkelt, vooral de technologische ontwikkelingen gaan als een speer. Maar ons oeroude brein is traag en denkt dat we nog steeds voor een grot kruiden zitten te roosteren. Het is niet gemaakt om al die prikkels te verwerken. Continu scrollen en Insta- en TikTok-video’s kijken, activeert het dopaminesysteem in de hersenen, ons beloningssysteem. Daardoor ontwikkelen we een soort verslaving: we willen altijd meer.

Hierbij speelt het systeem van hedonische adaptatie een rol: ons brein went heel snel aan alles wat leuk en goed is. Dat werkt ook zo als je chocolade eet. Na één blokje heb je een aantal seconden een euforisch gevoel. Daarna denk je alleen maar: ik wil meer. Je wilt die kick nog een keer ervaren, omdat het positieve gevoel heel snel verdwijnt. Als je de hele dag bezig bent met het krijgen van nog meer dopamineshots, raak je overprikkeld en gaat je brein in een soort hyperdrive. Je voelt je opgejaagd, kunt een gevoel van leegte ervaren en minder goed focussen.

"We hebben geen zin meer in het eeuwige doomscrollen en zoeken analoge hobby's om connectie te maken met onszelf en anderen"

Het default netwerk: hoe rust en offline-tijd je brein herstellen

Niet gek dus dat tegenwoordig zoveel mensen overprikkeld zijn of een burn-out hebben, en dat er steeds meer mensen met ADHD-verschijnselen zijn. "Onze aandachtsspanne wordt steeds korter", zegt Smeets. "We zitten nu op een kantelpunt: ons brein kan het gewoon niet meer aan. Het is niet gemaakt om continu zoveel te switchen als we online doen. Het is overvloed. End at voelen veel mensen. Ze slapen slechter en kunnen hun werk of studie minder goed doen. En daarnaast speelt mee dat we in een fucked-up wereld leven, met overal oorlog en narigheid. Dat maakt dat mensen geen zin meer hebben om zich bloot te stellen aan al dat online nieuws en het eeuwige doomscrollen. Ze gaan vaker bewust offline en zoeken een analoge hobby."

"Tijdens analoge bezigheden schakelt je brein over naar het default netwerk: een modus waarin je hartslag, cortisol en bloeddruk direct dalen."

Want dáár wordt ons brein wel heel blij van, zegt Smeets. "Als je bijvoorbeeld gaat kleien, een boek leest, schrijft of wandelt, raak je in een flow. Tijdens analoge bezigheden schakelt je brein over naar het default netwerk, een modus waarbij je brein in rust lijkt, maar druk bezig is met herstel. Het is bezig om alles waar we aan blootgesteld zijn een plekje te geven. In dat herstelmoment gaan onze hartslag, cortisol- en adrenalinespiegel, ademhaling en bloeddruk omlaag en voelen we meer rust in ons lijf."

Jordy van Bennekom, mede-eigenaar van The Offline Club dat offline events en retreats organiseert in Amsterdam en andere wereldsteden, ervoer het zelf. "Ik las niet zoveel als ik wilde en was niet gefocust, daarom besloot ik in 2021 een paar dagen naar de Veluwe te gaan zonder telefoon en met een stapel boeken. Dat bracht me zoveel positieve dingen. Ik voelde me naderhand veel rustiger, barstte van de creatieve ideeën en had veel meer zelfreflectie. Medeoprichters Valentijn en Ilya hadden een soortgelijke ervaring."

"Zo ontstonden onze eerste offline weekenden om te lezen, te boswandelen, spelletjes te spelen en goede gesprekken te voeren. Maar we merkten dat mensen weer terug in de stad snel vervielen in hun oude gewoontes en het offline-gevoel kwijtraakten. We wilden die geweldige ervaring vasthouden in het dagelijks leven. Zo ontstond The Offline Club in de stad, waar we wekelijks events organiseren."

In 2024 ging hun video van een offline event in een café in Amsterdam viral – hoe ironisch – en groeide hun aantal volgers van vijfhonderd naar honderdduizend. "Toen beseften we dat we een snaar hadden geraakt in de samenleving. We kregen berichten van over heel de wereld: komen jullie ook hier met The Offline Club? Tijdens een event brengen we altijd eerst een uur in stilte door om te ontprikkelen. De een leest, de ander breit, weer een ander schrijft. Daarna kunnen mensen gaan socializen.

"Mensen vertellen ons dat ze bij The Offline Club eindelijk 'hun' mensen vinden en even kunnen ontsnappen aan the rush of life."

Hoe meer je in verbinding staat met jezelf, hoe meer je kunt verbinden met anderen, geloven wij. Wat we veel horen is dat mensen eindelijk ‘hun’ mensen vinden en nieuwe vrienden maken. Ze voelen rust en focus en hoeven niet meer aan hun telefoon te denken en aan the rush of life."

Dichter bij jezelf

Schrijver en creatief ondernemer Michèle Bevoort richtte begin dit jaar vanuit een persoonlijk verlangen Spark Creative Venue in Haarlem op. "Ik wilde letterlijk en figuurlijk ruimte creëren voor creativiteit, focus en weer lekker mogen spelen. Een ruimte voor samenzijn met gelijkgestemden en offline verbinden. Een plek waar creativiteit niet perfect hoeft, maar waar het wel weer tot leven mag komen. Het is geen klassieke workshopruimte, maar een plek waar je kunt landen, creëren en even los mag komen van het moeten. Creativiteit is niet zomaar een leuke hobby, maar een manier om dieper in contact te komen met jezelf."

Michèle organiseert onder andere kleinschalige gatherings en creatieve sessies. Wat haar het meest opvalt tijdens deze events? "In het begin zijn mensen vaak nog een beetje ‘aan’, soms nog (druk) in hun hoofd. Maar zodra ze beginnen met maken, zie je dat veranderen. Er komt rust, focus, en vaak ook plezier. En wat ik heel mooi vind, is wat er tussen mensen gebeurt, er ontstaat een echte ontmoeting. Geen smalltalk, maar gesprekken die ergens over gaan. Of juist stilte waarin iedereen met zijn eigen proces bezig is, maar je toch samen bent. Mensen zeggen vaak dat ze zich na afloop lichter voelen, of dichter bij zichzelf."

Als je met je aandachtsspanne tot het eind van dit artikel bent gekomen, moet ik nog iets opbiechten. Ikzelf tikte een paar weken geleden – tot mijn schaamte – een schermtijd aan van gemiddeld 7,5 uur per dag, net onder het landelijk gemiddelde, maar nog steeds extreem veel. Die uren sprokkel ik deels bij elkaar met Insta-scrollen, want god wat zijn er veel leuke memes en reels! Daarnaast heb ik met sommige vrienden een ‘reel-relatie’ waarbij we elkaar – meestal eind van de dag – grappige reels sturen. Maar toen ik onlangs in bed beelden uit mijn leven in scrollmodus voorbij zag flitsen, dacht ik: nu is het genoeg! Het excuus dat scrollen ook inspiratie oplevert voor mijn werk als journalist mag ik niet meer gebruiken van mezelf. Ik voelde me vaak ook niet lekker na een lange scrollsessie, mijn creativiteit stompte af en ik besteedde steeds minder tijd aan de dingen die ik leuk vind: creatief bezig zijn, lezen, dansen en samen met vrienden zijn. Analoge bezigheden dus. Sindsdien lees ik iedere avond in bed, leg ik mijn telefoon in een kluisje in de sportschool, en ga ik elke week met een vriendin een middag kleien, schilderen of wat we maar leuk vinden. En daarmee breng ik mijn schermtijd langzaam naar beneden. Helemaal offline moet ook niet, het hoort bij ons leven, als er maar balans is.

"Moeten is precies waar je met deze analoog-trend voor moet waken, zegt Josje Smeets. "Werken en alle andere taken die ‘moeten’, maar maak van je analoge tijd geen moetje, want dan heb je er geen zin meer in. Probeer het als een beloning in te bouwen na de dingen die moeten. Heb je een taak af, dan geef je jezelf een uurtje lezen of creatief zijn. Dan kijk je er ook echt naar uit, geniet je er extra van en raak je in die fijne flow."