Wat is inflammaging en hoe spelen je eierstokken daar een rol in?

Lange tijd werd er in de medische wereld aangenomen dat de eierstokken na de menopauze simpelweg 'stil' werden. Zodra de eicelvoorraad is uitgeput en de hormoonproductie daalt, zouden deze organen hun functie verliezen en geen actieve rol meer spelen in het lichaam.Een baanbrekende ontdekking zet deze overtuiging nu echter volledig op zijn kop.

Onderzoekers hebben ontdekt dat de eierstokken na de overgang juist een ingrijpende biologische verandering ondergaan. In plaats van inactief te worden, blijven ze op moleculair niveau verrassend actief. De organen transformeren langzaam van voortplantingsorganen naar weefsels die gedomineerd worden door het immuunsysteem en ontstekingssignalen.

Hoe de eierstok verandert in een immuun-orgaan

Tijdens het verouderingsproces ondergaan de eierstokken een structurele verbouwing, ook wel remodeling genoemd. Er vindt littekenvorming (fibrose) plaats en het weefsel wordt stugger. Daarnaast dringen er steeds meer immuuncellen, zoals macrofagen en T-cellen, het weefsel binnen. Deze cellen beginnen vervolgens pro-inflammatoire eiwitten af te geven. Dit proces sluit nauw aan bij het medische begrip inflammaging: de milde, chronische ontsteking die van nature optreedt in een ouder wordend lichaam en die de veroudering van andere organen kan versnellen. De eierstok zou hierin weleens kunnen fungeren als een biologische 'pacemaker' die het verouderingsproces in de rest van het vrouwelijk lichaam beïnvloedt.

Mogelijke gevolgen voor onze gezondheid op de lange termijn

Omdat chronische laaggradige ontstekingen een bekende risicofactor zijn voor diverse ouderdomsziekten, opent deze ontdekking heel nieuwe deuren voor de preventieve gezondheidszorg van vrouwen. Wetenschappers vermoeden dat de actieve processen in de postmenopauzale eierstokken mogelijk invloed hebben op het ontstaan van aandoeningen zoals hart- en vaatziekten, metabole stoornissen, eierstokkanker en zelfs neurodegeneratieve ziekten zoals Alzheimer. De biologische verandering in de eierstokken zou kunnen verklaren waarom het risico op deze chronische ziekten juist na de menopauze zo snel stijgt. Dit werpt ook een heel nieuw licht op de vraag of het preventief verwijderen van gezonde eierstokken na de overgang wel altijd de beste keuze is.

Een veelbelovende onderzoeksrichting

Hoewel deze ontdekking revolutionair is, benadrukken experts dat we nog aan het begin van dit onderzoek staan. Een groot deel van de biologische mechanismen werd in eerste instantie aangetoond bij laboratoriummuizen. Daarnaast publiceerde onderzoeker Francesca Duncan van de Northwestern University in maart 2026 een belangrijke studie waarin de eiwitprofielen van menselijke eierstokken tussen de 50 and 75 jaar werden geanalyseerd. Hieruit bleek dat de moleculaire opbouw bij vrouwen na hun vijftigste inderdaad continu blijft veranderen. Diana Laird, professor aan de UC San Francisco, benadrukt dat deze resultaten laten zien dat we de eierstokken als een levend ecosysteem moeten beschouwen.

Toch is er momenteel nog geen sprake van klinische zekerheid of een directe behandelmethode voor de mens. Voor persoonlijk advies over de overgang en je gezondheid blijft het raadplegen van je eigen huisarts of gynaecoloog de belangrijkste stap.